Historia psa domowego

Nazywamy ich pupilami, najlepszymi przyjaciółmi, wiernymi towarzyszami, a nawet honorujemy ich jako członków rodziny, ale czy znamy ich historię? Czy wiemy skąd się wzięły? Kto jest ich przodkiem?

Pies domowy (rodzinny) (Canis lupus familiaris) to drapieżny ssak z rodziny psowatych, udomowiony przez człowieka potomek, prawdopodobnie, wilka szarego. Specjalnie użyłam słowa „prawdopodobnie” ponieważ istnieją różne teorie pochodzenia psa. Najwięcej zwolenników posiada teoria iż pies pochodzi od wilka. Naukowy magazyn „Science” oświadczył iż, "Trzy czwarte wszystkich dzisiejszych ras psów pochodzi w prostej linii od wilków”. O pochodzeniu psa wypowiadał się także najsławniejszy badacz ewolucji, czyli Karol Darwin, który twierdził, że przodkiem naszego pupila jest kojot i szakal złocisty. Mówi się też o wymarłym gatunku dzikiego psa, ale niestety do tej pory nie odnaleziono żadnych szczątków, które potwierdziłyby istnienie tego zwierzęcia. Każda teoria ma swoich zwolenników uzbrojonych w argumenty, jednak osobiście wybieram teorie iż wilk szary to przodek naszego dzisiejszego psa rodzinnego. Wilk jest śmiały w stosunku do człowieka, ma instynkt sfory podobny psiemu i budową najbardziej przypomina psa. Był i jest szeroko rozsiedlony. Ponadto kości wilka odnaleziono u boku szczątków ludzkich tak starych jak człowiek z Boxgrove (Anglia), datowanych na 400 tysięcy lat p.n.e.

Ciężko jest określić jednoznacznie czas, w którym pies pojawił się przy boku człowieka. Szacuje się iż udomowienie nastąpiło prawdopodobnie pomiędzy 15 000 - 8 000 p.n.e. na terenie Azji. Z Azji pies przybył do Ameryki Północnej poprzez Beringidę, a następnie do Ameryki Południowej poprzez pomost panamski Do najstarszych ośrodków udomowienia psa zaliczyć też można obszary Europy, gdzie znaleziono kopalne kości tego zwierzęcia, czyli rejony Danii, Niemiec i Anglii, a także odkrycia z okolic Izraela, Iranu, Japonii, czy Turcji. Do Australii z kolei musiały przedostać się na długo przed przybyciem Europejczyków, którzy zastali już tam zdziczałe psy domowe, czyli dingo.

Nie wiadomo czy to człowiek zbliżył się do psa czy pies do człowieka. Nowa sytuacja korzystna była dla obu gatunków. Psy pomagały ludziom w czasie polowań, pilnowały stad i ostrzegały przez zbliżającymi się niebezpieczeństwem, za co człowiek pilnował, by psy miały co jeść.

Koczujący ludzie pierwotni zbierali w swych wędrówkach na wychowanie najmniejsze i najsłabsze osobniki ssaków drapieżnych z rodziny psowatych , które miały małe szanse na przeżycie. Zwierzęta łatwo krzyżowały się między sobą, a ich potomstwo można już było nazywać psami domowymi. Pierwsze psy domowe były mieszańcami zwierząt pochodzących z różnych stref klimatycznych, stąd różniły się maścią, wielkością i usposobieniem. Osiedlający się na stały pobyt człowiek szkolił je dla własnych potrzeb i stworzył wiele pierwotnych form dzisiejszych psich ras, w zależnie od celów, do których były potrzebne: myśliwskich, pasterskich czy do stróżowania. Taka selekcja na użytek praktyczny wytworzyła różne typy prapsów, od których kynologowie1 wyprowadzają istniejące dziś rasy psów domowych:

1. pies torfowy, żyjący przed ok. 8 tys. lat, protoplasta szpiców, terierów i pinczerów;
2. pies z epoki brązu, zwany także "psem najlepszej matki", jest przodkiem owczarków (niemieckich, francuskich, angielskich, szkockich, węgierskich i innych);
3. pies pośredni dał początek rasom psów myśliwskich: ogarów, wyżłów, jamników;
4. pies pasterski (również z epoki brązu) jest uważany za przodka dogowatych.

Historia psa fascynuje nas od dawna. Charakterystycznymi przymiotami tego zwierzęcia są wierność, inteligencja i wspaniale rozwinięte zmysły, pozwalające człowiekowi na wykorzystanie go do różnych celów. Wydawać by się mogło, że człowiek wie już o swoim przyjacielu wszystko, jednak tak nie jest. Wiele podstawowych zagadnień wciąż czeka na rozwiązanie, a odpowiedzi na niektóre pytania dotyczące psa pozostaną zapewne na zawsze
w sferze domysłów i hipotez.